//////

admin

USUNIĘCIE TRUDNOŚCI

Tak sformułowane zadanie nie usunęło oczywiście trudności, ale je skonkretyzowało i ukierunkowało. Okazało się mianowicie, że w złożonej i niejednolitej strukturze prądów ideowych ostatnich lat XIX i pierwszych lat XX stulecia umiejscowienie dorobku Jordana nie’jest zadaniem łatwym, szczególnie wobec nielicz­nych. informacji na temat literatury inspirującej i ugruntowującej jego przekonania. Tym . niemniej za­rysowany w oparciu o dostępne nam teksty źródłowe i literaturę pomocniczą obraz poglądów społeczno-poli­tycznych twórcy Parku Krakowskiego wykazuje zasad­nicze zbieżności z pozytywistycznie zorientowaną wer­sją konserwatyzmu galicyjskiego.

DZIEDZICTWO A DZIEDZICZENIE

Tak więc — nie rozbudowane zresztą szerzej — filozoficzne zręby nowoczesnej teorii wycho­wania fizycznego na ziemiach polskich brały swój po- czątek z tego zarysu propozycji ideologicznej/jaka wy­rosła na gruncie eksperymentu jordanowskiego, co po­średnio wpłynęło także na współczesny model kultury fizycznej w Polsce.Zaprezentowane w niniejszym studium stanowiska, do- , bór problematyki i omawiane zagadnienia, dotyczące współczesnych’Jordanowi doktryn i prądów społeczno- -poli tycznych, podyktowane zostały, stanem dotychcza­sowej refleksji teoretycznej nad ideologią społeczno- •-pedagogiczną Jordana oraz działalnością tej instytucji wychowawczej, jaką stał się Park Krakowski.

U PODSTAW TEORII

U podstaw jordanowskiej – teorii ćwiczeń fizycznych, a szczególnie gier i zabaw, legło głębokie przekonanie 0   (1) naturalnej potrzebie ruchu dla normalnego funk- cjonowania organizmu i psychiki człowieka i (2) o ko­nieczności przeciwdziałania poprzez wychowanie fi­zyczne jednostronności pracy i nauki oraz (3) o pilnej potrzebie częściowego chociażby zrekompensowania młodzieży niehigienicznych warunków zamieszkania.„Ciągle być poważnym i nieustannie pracować żaden człowiek nie zdoła —pisał Jordan. — Zmęczone ciało ‚ wymaga odpoczynku, znużony, umysł szuka wytchnienia a dusza pragnie wesołości, tego nastroju, który życie milszym nam czyni.

W DĄŻENIU

W dążeniu tym powoływał się na nie­higieniczne warunki życia dziewcząt i to we wszyst­kich warstwach społecznych (brak ruchu) oraz na prze­ciążenie pracą umysłową. Tymczasem dziewczęta — tak samo jak chłopcy — powinny pływać, gimnastyko­wać się i bawić (ślizgawka, ćwiczenia w sali gimna­stycznej; taniec’ jazda;ńa. koniu, wiosłowanie, swobodne zabawy na łące, boisku itp.). Ogólnie rzecz biorąc, Jor­dan postulował ideał dziewczyny i kobiety wszech­stronnie rozwiniętej, z zachowaniem jednak pewnej odrębności, „tak by nie wyrastały na półmężczyznę-pół- kobietę, lecz zachowując cały wdzięk niewieści, mimo to dzielnymi kobietami zostały”.

GRANIE W PARKU

Grano w parku w piłkę zwykłą, piłkę uszatą, podbijanego, podbijanie bębenka, w obręcze, ćwiczono rzucanie oszczepem, włócznią, dzidą i dyskiem, strzelanie z łuku, krikićt, krotiet, uprawiano zabawy wolne bez przyborów, takie jak chwytanie jeńców, zapasy, grano w „dzień i noc”, trzeciaka, ślepą . babkę, pościg, walkę kogu­tów itd.Jordan, porównując gimnastykę z grami i zabawami, widział zalety obu rodzajów ćwiczeń fizycznych, cho­ciaż zalety te były różne. I tak: gimnastyka nadaje się znakomicie dla celów leczniczych, gdyż kształci dowol­nie wybrane partie organizmu, reguluje ruchy itd.

POCZĄTKI DZIAŁALNOŚCI

W początkach działalności na terenie parku poświęcano więcej uwagi ćwiczeniom na przyrządach, wnet jednak forsowne za­jęcia zastąpiono wolnymi zabawami, wymagającymi mniejszego wysiłku fizycznego i bardziej intensywnego ruchu. Zabawy tnyały od godz. 6 do 18.30,, Najbardziej łubiana i uprawiana była piłką nożna, zresztą,, aby za­znajomić się z zasadami tej gry, jeździł Jordan aż do Brunszwiku, podobnie jak wzorów dla całej organizacji życia w parku szukał w doświadczeniach angielskich,, szwedzkich, niemieckich i- szwajcarskich. Równolegle nawiązywał też do tradycji polskich.