//////

W DĄŻENIU

W dążeniu tym powoływał się na nie­higieniczne warunki życia dziewcząt i to we wszyst­kich warstwach społecznych (brak ruchu) oraz na prze­ciążenie pracą umysłową. Tymczasem dziewczęta — tak samo jak chłopcy — powinny pływać, gimnastyko­wać się i bawić (ślizgawka, ćwiczenia w sali gimna­stycznej; taniec’ jazda;ńa. koniu, wiosłowanie, swobodne zabawy na łące, boisku itp.). Ogólnie rzecz biorąc, Jor­dan postulował ideał dziewczyny i kobiety wszech­stronnie rozwiniętej, z zachowaniem jednak pewnej odrębności, „tak by nie wyrastały na półmężczyznę-pół- kobietę, lecz zachowując cały wdzięk niewieści, mimo to dzielnymi kobietami zostały”.

POCZĄTKI DZIAŁALNOŚCI

W początkach działalności na terenie parku poświęcano więcej uwagi ćwiczeniom na przyrządach, wnet jednak forsowne za­jęcia zastąpiono wolnymi zabawami, wymagającymi mniejszego wysiłku fizycznego i bardziej intensywnego ruchu. Zabawy tnyały od godz. 6 do 18.30,, Najbardziej łubiana i uprawiana była piłką nożna, zresztą,, aby za­znajomić się z zasadami tej gry, jeździł Jordan aż do Brunszwiku, podobnie jak wzorów dla całej organizacji życia w parku szukał w doświadczeniach angielskich,, szwedzkich, niemieckich i- szwajcarskich. Równolegle nawiązywał też do tradycji polskich.

NAGMINNE PANOWANIE

Nagminnie panowały tyfus i czerwonka. W ciągu pięciu lat (1900-1904) na tyfus brzuszny -zmarło 14 445 osób, na czerwonkę 6788; występowała cholera, wciąż straszyła ospa. W samym  tylko 1902 r. na różne choroby ’ epidemiczne zmarło 46 264 osoby”. Klęską społeczną stała się gruźlica. W latach 1900 – 1904 pochłonęła ona 124 000 ofiar.’ Dysproporcje między warunkami sanitarnymi i lecz­nictwem w Galicji a takowymi w rozwiniętych krajach Europy. Zachodniej i Ameryki były Jordanowi dobrze znane nie tylko na podstawie danych statystycznych. Jako uczony prowadzący, praktykę lekarską i działacz społeczny zarazem znał on z własnego doświadczenia tragiczne w swojej wymowie skutki niedorozwoju urzą­dzeń higieniczno-profilaktycznych i instytucji leczni­czych.

SPOŁECZNE FUNKCJE ZDROWIA

W analizowanej wyżej strukturze ekonomiczno-społecz-r nej Galicji poziom ogólnej zdrowotności i sprawności fizycznej ludności był prawdziwie opłakany. „Złe odży- , wianie, a wskutek tego osłabienie oraz woda czerpana z potoków, stawisk i młynówek, w których, kąpano się, prano, pławiono bydło, moczono len i konopie, do któ­rych spuszczano nieraz nieczystości, woda zmieszana z błotem z płytkich, nieprzykrytych, pozbawionych krę­gów betonowych studni wiejskich przyczyniały się do wybuchu licznych epidemii .

W SZEREGU ROZPRAW

W szeregu rozpraw ekonomiczno- ;-filozoficznych podniósł […] swoją teorię altruizmu i z wielką ciętością i wymową począł dowodzić, że ro- ; botnicy mają prawo do części zysków z przedsiębiorstw: że pobyt i minimalna zapłata za pracę nie wyczerpuje stosunku łączącego robotnika z przedsiębiorcą, że wresz­cie nie gromadzenie i używanie dóbr ziemskich, lecz praca dla drugich jest przeznaczeniem człowieka i ce­lem żyda jego być winna”. Teorię Carlyle’a poparli, później i rozpropagowali Shaftesbury, Ruskin, Toynbee, Newman * i liczne kręgi duchownych. Dzięki ich wy­siłkom stosunki między właścicielami i robotnikami w Anglii rzekomo zmieniły się całkowicie, sprawa so­cjalna została pomyślnie, ku zadowoleniu obu stron roz­wiązana, a ideały chrystianizmu ostatecznie zwycię­żyły.

NAJLEPSZE USTAWY SEJMOWE

Ale nawet najlepsze ustawy sejmowe nie rozwiną — jego zdaniem — przemysłu i nie podniosą dobrobytu narodu, jeśli nie zostaną wzmożone wysiłki jednostek .wokół własnych interesów i jeśli Polacy nie zrozumieją sensU patriotyzmu praktycznego, polegającego na po­zytywnym. tworzeniu, a nie na negatywnej destrukcji. Wzorem winny tu być — według Jordana Anglia, Francja i’.Niemcy, Czechy i Węgry, narody realne i praktyczne, które z . zabiegów wokół rozwoju gospo­darki narodowej uczyniły oś ideałów patriotycznych. Albowiem spośród wielu odmian, patriotyzmu Jordan popierał „patriotyzm cichy, codzienny i powszedni, pa­triotyzm praktyczny”.

DŁUGIE TRENINGI

Mianem K i – h o n (Szkoła Podstaw) określa się fundamentalne techniki kara­te postawy, gardy, ciosy, kopnięcia, bloki, przejścia i tak dalej. W zależności pd rozbudowania technik danego stylu, ki-hon obejmuje od 70 do blisko 300 po­jedynczych elementów. Każdy z nich powinno się powtórzyć podczas zajęć kil­kadziesiąt razy. Naturalnie jest to po prostu niemożliwe, zresztą nowe elementy poznaje się stopniowo, po 1-2 na każdych zajęciach. Z drugiej strony ki-hon musi się znaleźć w możliwie najpełniejszym wymiarze nawet w treningu bardzo zaawansowanych grup. Istnieje więc naturalna tendencja do wydłużania czasu treningu w miarę zaawansowania. W niektórych sekcjach stosuje się treningi ośmio- i dziesięciogodzinne, co może jest już pewną przesadą, ale trening 5-godzinny w grupach bardzo zaa­wansowanych bywa normą. Praktycznie karatecy radzą sobie w ten sposób, że poza 2,5-godzinnym treningiem z całą grupą wykorzystują jeszcze wczesny ra­nek i wieczór na zajęcia uzupełniające

NADZIEJA W KUNG-FU

Przy zaimprowizowanych „ołtarzach ty­siące ludzi naśladowało ruchy instruktora, wykonywało techniki kung-fu poszu­kując w nich nadziei i otuchy do dalszej walki. Jest to ważny, pośredni dowód na to, jak bardzo kung-fu było integialną czę­ścią chińskiej kultury co najmniej przez dziesięć wieków. Pośrednim dowodem na bogactwo istniejących wówczas stylów jest z kolei fakt, że I Ho T uan było w istocie zlepkiem działalności różnych, wcześniej istniejących organizacji jak Shen-Chuan, Hung-Chuan, Mei Chua Chuan, Ta Tao i innych. Jedna z powstańczych odezw głosiła: „Wypowiadamy zaklęcia i powtarzamy słowa Buddy, palimy żółty papier i zapalamy kadzidła wzywając świętych, aby wyszli ze swych pieczar. Święci wychodzą z pieczar, duchy zlatują z gór i wcielając się w ludzi uczą ich świętych technik sztuki pięści. Gdy sztukę walki opanujemy doskonale, wówczas łatwo przepędzimy cudzoziemskich diabłów”.

 

GIMNASTYKA BODHIDHARMY

Jest prawdopodobne, że gimnastyka Bodhidharmy była gimnastyką tak dłu go, jak długo mnisi buddyjscy nie włączali się bezpośrednio i na szeroką skalę  walk politycznych i zbrojnych, to znaczy gdzieś do połowy XIV wieku. Nie wy klucza to oczywiście koncepcji, że podróżujący po Ćhinach mnisi musieli dawai sobie radę z rabusiami różnego autoramentu, a nie nosząc broni posługiwali sił gołymi rękami… zwłaszcza, że pomysł ten bardzo przemawia do wyobraźni. Je szcze bardziej jednak zdaje się liczyć inny fakt. Otóż chłopi ciemiężeni zarównc przez rodzimych feudałów jak i zaborcze dynastie Mongołów i Mandżurów przygnieceni podatkami i niewolniczą pracą, zrujnowani przez lichwiarzy, szu kali często ucieczki od swego losu w klasztorach. Trafiali tu również rozmaić osobnicy o niezupełnie czystych sumieniach oraz ci, którzy byli zupełnie niewin ni, lecz władze nie podzielały tego zdania. Wydaje się zrozumiałe, że ludzie po krzywdzeni, ścigani, zaszczuci chętnie dostrzegali praktyczne walory tego ele mentu dysypliny klasztornej; jakim była „gimnastyka Bodhidharmy”.

Piłka nożna

Piłka nożna to bardzo popularny sport na całym świecie. Zainteresowanie jest bardzo duże, na mecze piłkarskie przychodzą dziesiątki tysięcy widzów. To wszystko wpływa na fakt, iż piłka nożna jest sportem bardzo dochodowym. Wpływy z reklam, sprzedaży biletów oraz pamiątek klubowych liczone są w milionach. Oczywiste jest to, że czym większa ranga danego meczu tym większe zyski. Piłka nożna to nie tylko wielkie pieniądze, ale także wiele radości. Oglądając mecz naszej ulubionej drużyny jesteśmy co najmniej podekscytowani. Tym bardziej wtedy, gdy piłkarze urządzają piękne widowisko strzelając wiele bramek. Zdarza nam się często płakać z radości – po zwycięstwie, ale także płakać ze smutku – po porażce. Wszystko to zależy od naszego zaangażowania emocjonalnego względem danego klubu, czy też reprezentacji.

USUNIĘCIE TRUDNOŚCI

Tak sformułowane zadanie nie usunęło oczywiście trudności, ale je skonkretyzowało i ukierunkowało. Okazało się mianowicie, że w złożonej i niejednolitej strukturze prądów ideowych ostatnich lat XIX i pierwszych lat XX stulecia umiejscowienie dorobku Jordana nie’jest zadaniem łatwym, szczególnie wobec nielicz­nych. informacji na temat literatury inspirującej i ugruntowującej jego przekonania. Tym . niemniej za­rysowany w oparciu o dostępne nam teksty źródłowe i literaturę pomocniczą obraz poglądów społeczno-poli­tycznych twórcy Parku Krakowskiego wykazuje zasad­nicze zbieżności z pozytywistycznie zorientowaną wer­sją konserwatyzmu galicyjskiego.

DZIEDZICTWO A DZIEDZICZENIE

Tak więc — nie rozbudowane zresztą szerzej — filozoficzne zręby nowoczesnej teorii wycho­wania fizycznego na ziemiach polskich brały swój po- czątek z tego zarysu propozycji ideologicznej/jaka wy­rosła na gruncie eksperymentu jordanowskiego, co po­średnio wpłynęło także na współczesny model kultury fizycznej w Polsce.Zaprezentowane w niniejszym studium stanowiska, do- , bór problematyki i omawiane zagadnienia, dotyczące współczesnych’Jordanowi doktryn i prądów społeczno- -poli tycznych, podyktowane zostały, stanem dotychcza­sowej refleksji teoretycznej nad ideologią społeczno- •-pedagogiczną Jordana oraz działalnością tej instytucji wychowawczej, jaką stał się Park Krakowski.

U PODSTAW TEORII

U podstaw jordanowskiej – teorii ćwiczeń fizycznych, a szczególnie gier i zabaw, legło głębokie przekonanie 0   (1) naturalnej potrzebie ruchu dla normalnego funk- cjonowania organizmu i psychiki człowieka i (2) o ko­nieczności przeciwdziałania poprzez wychowanie fi­zyczne jednostronności pracy i nauki oraz (3) o pilnej potrzebie częściowego chociażby zrekompensowania młodzieży niehigienicznych warunków zamieszkania.„Ciągle być poważnym i nieustannie pracować żaden człowiek nie zdoła —pisał Jordan. — Zmęczone ciało ‚ wymaga odpoczynku, znużony, umysł szuka wytchnienia a dusza pragnie wesołości, tego nastroju, który życie milszym nam czyni.

GRANIE W PARKU

Grano w parku w piłkę zwykłą, piłkę uszatą, podbijanego, podbijanie bębenka, w obręcze, ćwiczono rzucanie oszczepem, włócznią, dzidą i dyskiem, strzelanie z łuku, krikićt, krotiet, uprawiano zabawy wolne bez przyborów, takie jak chwytanie jeńców, zapasy, grano w „dzień i noc”, trzeciaka, ślepą . babkę, pościg, walkę kogu­tów itd.Jordan, porównując gimnastykę z grami i zabawami, widział zalety obu rodzajów ćwiczeń fizycznych, cho­ciaż zalety te były różne. I tak: gimnastyka nadaje się znakomicie dla celów leczniczych, gdyż kształci dowol­nie wybrane partie organizmu, reguluje ruchy itd.